UITZET2090 – introductie

Zaanse streekdracht na de Ergst Denkbare Overstroming

Of het nu binnen een paar jaar is, of binnen een paar honderd: tenzij er onverhoopt een nieuwe ijstijd aanbreekt die het wassende water doet bevriezen, zal westelijk Nederland onder het Noordzeewater verdwijnen. Dit is de harde (en niet meer te stoppen) realiteit van de door menselijk handelen veroorzaakte klimaatopwarming.

Het project UITZET2090. Zaanse streekdracht na de Ergst Denkbare Overstroming stelt als centrale vraag hoe overlevers – pioniers op een nieuw Waddeneiland in de voormalige Zaanstreek in het jaar 2090 – zich dan zullen kleden. Wat dragen zij en wat maken zij, binnen de grenzen van schaars geworden materialen en verloren gegane kennis over textiel en kledingconstructie?

Een vrouw op het waddeneiland Zaankogerland, laten we haar Stientje Molenaar noemen, zal zeker vijf setjes kleding maken voor zichzelf. Voor elk seizoen van het jaar één, en één voor een speciale feestdag, waarvan een deel zal worden bewaard voor als ze doodgaat – haar bruidshemd is tevens haar doodshemd.

Haar kleding is gemaakt van de weinige stof die zij kan krijgen, eenvoudig en zuinig in elkaar gezet met plooien, rimpels, smokwerk en vouwen om de kleding passend te maken. Stientje Molenaar gooit niets weg. Zij gebruikt en hergebruikt totdat iets onrepareerbaar versleten is. En dan gaat de ‘tod’ in de lappenmand als grondstof, bijvoorbeeld als vulling, of voor het maken van lompenpapier.

Kleuren en decoreren doet Stientje Molenaar met bloemen en wortels uit de directe omgeving, van inheemse planten die groeien op het aangeslibde land van het eiland en in de klei van een aantal polders die de Zaankogerlanders met ‘kranige moed’ hebben weten terug te veroveren op de zee. Digitaal aangestuurde machines, zoals de lasercutter en de 3D-printer, stellen haar in staat om respectievelijk overgebleven stukjes stof te verwerken tot ‘modules’ die een nieuw ‘weefsel’ opleveren, en om stevig hang- en sluitwerk uit te printen, precies genoeg en precies op maat.

Zaankogerland is nieuw land. Nieuw land na de Ergst Denkbare Overstroming. Nieuw land dat is ontstaan op de ruïnes van het oude, dat zowel is verbonden aan het oude als er volledig van is losgemaakt. Stientje Molenaar is een ‘nieuwe Zaanse’. Zij is, samen met haar leefgemeenschap van Zaankogerlanders, gericht op een nog onbekende werkelijkheid maar grijpt ook terug op de Zaanse tradities en streekdracht van eeuwen geleden. Zoals een boom zich voedt met wat zich in de bodem bevindt terwijl zij haar bladeren uitstrekt naar de uitdijende sterrenhemel, zo draagt pionier Stientje Molenaar op het maagdelijke Zaankogerland een traditionele Zaanse kaper.

Dit speculatieve designproject is ontstaan vanuit een grote behoefte aan nieuw land en een nieuw begin, in wat hopelijk kan worden beschouwd als de nadagen van het olietijdperk, het industriële kapitalisme en de internationale geldmarkt, de tijd van massaconsumptie, massatoerisme, massamedia en massamode, van ongekende en ongeremde massaverspilling, massavervuiling, massavernietiging en het massaal verpesten van de leefomgeving voor toekomstige generaties levende wezens.

Niets laat zien hoe mooi de wereld is, en hoe wonderlijk alles wat leeft, als nieuw land waar de tweede kans voor het oprapen ligt. Niets laat het hart meer opzwellen in liefde, als diepgevoelde dankbaarheid voor nog in leven zijn en opnieuw te mogen beginnen – en daarvoor om te beginnen kleding nodig te hebben.

Amsterdam, juni 2021